زاهدان سیتی

فهرست آثار و ابنیه تاریخى زاهدان

شهر زاهدان مرکز استان سیستان و بلوچستان است. چون قدمت این شهر بیش از چند دهه نیست، داراى آثار تاریخى قابل توجهى نیست و تنها در چندین بناى این شهر سبک معمارى جلب توجه مى‏کند. در منطقه لادیز از بخش میرجاوه این شهرستان اشیایى سنگى از دوران پارینه سنگى با قدمت 80 تا 100 هزار ساله شناسایى سطحى شده‏اند. در دامنه شمالى کوه تفتان در روستاى روپس از توابع دهستان تمین یک غار طبیعى وسیعى وجود دارد که داراى چندین قبر کهن مى‏باشد و معروف به هفتاد ملا است.
در شمال غربى زاهدان در روستاى گراغه آثارى بصورت تپه ‏هاى خاک وجود دارد که نشان مى‏دهد افرادى در این محل با استفاده از معادن مس به صنعت ذوب مس و ساختن ظروف مسى اشتغال داشته ‏اند.
آثار باستانى و ابنیه تاریخى شهرستان زاهدان عبارتند از:
محوطه ‏هاى باستانى: محوطه باستانى لادیز - تپه باستانى گَراغِه - بناهاى صخره‏اى تَمینْ
قلاع: قلعه گودال روپَسْ
سایر آثار: قبرستان هفتاد ملا روپَسْ - بازارچه سرپوش زاهدان - ساختمانهاى قدیمى گمرک - شهربانى سابق و پست بخش میرجاوه - بناى قدیمى دادگسترى زاهدان

سوغات استان سیستان و بلوچستان

شناسایی 227 اثر و محوطه باستانی در نیکشهر

جام جم آنلاین: 277 اثر و محوطه باستانی در بررسی و شناسایی بخش مکران جنوبی شهرستان نیکشهر استان سیستان و بلوچستان کشف و شناسایی شد.


به گزارش ایرنا ازپژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری، سرپرست هیات بررسی و شناسایی این محوطه، آثار و محوطه های باستانی کشف شده را متعلق به اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد تا دوره اسلامی دانست و گفت: بیشترین تراکم آثار یافت شده مربوط به دوران اشکانی است.

"روح اله شیرازی" با تاکید بر پژوهش های باستان شناسی صورت گرفته در جنوب شرق ایران نظیر شهر سوخته، تپه یحیی، شهداد و جیرفت افزود: بر اساس شواهد باستان شناسی و تاریخی، سرزمین مکران، با داشتن آثاری از هزاره چهارم و سوم قبل از میلاد تا دوران متاخر، به عنوان پلی ارتباطی عمل می نموده که بخش غربی و شمالی فلات ایران را به سواحل جنوبی دریای عمان متصل می کرده است.

وی هدف این فصل بررسی و شناسایی را تهیه نقشه باستان شناسی منطقه عنوان کرد و گفت: با توجه به وسعت حدود 50 هزار کیلومتر مربعی منطقه، در فاز نخست شهرستان نیکشهر با پنج بخش قصر قند، مرکزی، بنت، فنوج و لاشار با وسعت حدود 23 هزار کیلومتر مربع در دستور کار قرار گرفت.

به گفته شیرازی، شناسایی 52 اثر از دوره های مختلف (اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد تا دوره متاخر اسلامی) در قصر قند، 22 اثر از عصر برنز تا دوره اسلامی در بنت، 46 محوطه و اثر در فنوج، 76 اثر در بخش مرکزی و 31 اثر متعلق به پیش از تاریخ، دوران تاریخی و دوره های اسلامی در بخش لاشار از دستاوردهای این فصل به شمار می رود.

وی همچنین از شناسایی سنگ نگاره هایی در امتداد رودخانه کاجو با نقوش انسانی، حیوانی و هندسی قابل مقایسه با سنگ نگاره های یافت شده در منطقه آلتای در جنوب سیبری و نیز لادخ در هند خبر داد و افزود: با توجه به مطالعات مقدماتی سنگ نگاره های یاد شده متعلق به دوره کالکولیتیک تا دوره متاخر اسلامی است.

شیرازی دستیابی به کتیبه ای متعلق به سال 731 هجری قمری در ابعاد 2/5 در 1/5 متر به خط نسخ در قالب شعر، بیانگر لشکرکشی یکی از حکام شیراز به منطقه را از دیگر دستاوردهای شاخص فعالیت در این حوزه اعلام کرد.

عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان آثار و محوطه های شناسایی شده را در سه بخش پیش از تاریخ، از اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد تا پایان هزاره سوم، دوره تاریخی با آثار شاخصی از دوره اشکانی و دوره اسلامی ارزیابی کرد و گفت: این آثار شامل گورهایی بنا شده با قلوه سنگ های رودخانه ای و سنگ های متورق (دمبی) هستند.

شیرازی کشف محوطه های بزرگ استقراری متعلق به دوره اشکانی با سفال هایی منقوش قابل مقایسه با نمونه های مکشوفه از کهنوج را از دستاوردهای مهم برنامه بررسی و شناسایی این منطقه بیان کرد.

متخصص عصر برنز در شرق ایران و آسیای مرکزی و سرپرست گروه 18 نفره بررسی و شناسایی منطقه مکران جنوبی عدم اطلاعات کافی و کمبود بررسی های علمی و پژوهشی را از جمله دلایل منزوی بودن این منطقه خواند و افزود: با اطلاعات و آثار بدست آمده به نظر می رسد مکران جنوبی در دوره های پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی دارای استقرارگاه های شکوفایی بوده است.

شهر سوخته گنجینه‌ای 5هزار ساله (سیستان و بلوچستان)

جام جم آنلاین: ما نمی‌گوییم به شهر سوخته بروید، چون این شهر آنقدر جذابیت دارد که شما را به سوی خود بخواند. به فاصله 56 کیلومتر از شهر زابل در استان سیستان و بلوچستان، تپه‌های مرتفعی را در مسیر خود خواهید دید که همان شهر سوخته است.

این شهر باستانی که بین 2 شهر زابل و زاهدان واقع شده است، تاریخچه عجیب و غریبی دارد. کافی است بدانید این شهر 5 هزار سال قدمت دارد.
حالا ما هرچه می‌گوییم آنها هم شبیه ما بوده‌اند، شما بگویید نه! باور کنید آنها هم کارتون نگاه می‌کرده‌اند؛ چون ساخت نخستین انیمیشن دنیا نیز در ردیف افتخارات مردم همین سرزمین ثبت شده است. این جام نقش بزی را نشان می‌دهد که با 5 حرکت برای خوردن برگ به بالای درخت می‌پرد.
شاید برایتان جالب باشد بدانید مردم این منطقه برای نخستین بار در جهان چشم مصنوعی ساختند و انجام نخستین جراحی مغز در دنیا و همچنین سزارین با کشف آثاری دال بر آن، در این منطقه به اثبات رسیده است.


حالا صاحب این چشم زیبا کیست که پژوهشگران را مجذوب خود کرده است؟ این چشم 4800 ساله متعلق به زنی 25 تا 30 ساله و تنومند بوده که حتی ریزترین مویرگ‌های داخلی چشم نیز با استفاده از مفتول‌های طلایی به قطر کمتر از نیم میلی‌متر نیز در آن مشاهده می‌شود.
کشف لوله‌های سفالین برای آب و فاضلاب در خانه‌های شهر سوخته نیز نشانگر وجود برنامه‌ریزی شهری دقیق در آن است. اینها تنها نمونه‌هایی از فرهنگ و تمدن شکوفای این سرزمین است. حالا با این همه شکوفایی، معلوم نیست چرا آتش‌نشانی نداشتند. آخر 2 بار شهرشان آتش گرفت؛ اولین بار 2700 سال و بار دوم 2400 سال قبل از میلاد. حالا کارشناسان می‌گویند این شهر که در 3200 سال پیش از میلاد بنا شده است، پس از 900 سال رونق به صورت ناگهانی از بین رفته است.

جالب این که آنها به زندگی پس از مرگ اعتقاد داشته‌اند. کشف اشیا، ابزار کار، موادغذایی و آرایشی در گور مردگان شهر سوخته، این مساله را نشان می‌دهد.
هر روز اخبار بیشتری در مورد کشف اشیا در این شهر منتشر می‌شود تا حالا هم 5 بخش این شهر باستانی، شامل گورستان، منطقه مسکونی، بناهای یادمانی، صنعتی و بخش مرکزی آن طی 11 فصل کاوش به جهانیان شناسانده شده است. با این همه کارشناسان می‌گویند تنها 4 درصد از شهر سوخته مورد حفاری و کاوش قرار گرفته است و هنوز این شهر ناگفته‌های بسیار دیگر دارد. حالا می‌خواهند چه بگویند، خدا می‌داند.

دانشکده ادبیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان ،زاهدان

منبع : سایت www.panoramio.com/photo/9108707